Iets lekkers als beloning

Iets lekkers als beloning komt stiekem regelmatig voor. Is een kindje hard gevallen: Kom maar, dan krijg je een snoepje. Heeft een kind een goed rapport dan mag het wat lekkers uitzoeken. Heeft een kindje goed gegeten met het avondeten, dan krijgt het een toetje. En ga zo maar door. Maar is dat eigenlijk wel zo goed? Of zou je dit beter anders kunnen doen? Een blog met een héle psychologische achtergrond die je inzicht kan verschaffen in jouw eetgedrag.

Iets lekkers als beloning, doe maar niet

Je snapt het misschien wel al uit mijn vraagstelling, maar het geven van iets lekkers als beloning is niet heel handig om te doen. Wat je eigenlijk doet is het koppelen van een vervelende situatie/jezelf vervelend voelen met jezelf belonen met eten. Wanneer dit in de kindertijd al regelmatig gebeurt, is de kans heel groot dat je dit blijft doen als je volwassen bent. Er is een associatie gevormd in je hersenen tussen ‘mezelf niet goed voelen’, ‘een zware dag hebben gehad’, ‘de hele dag gezond gegeten hebben’ en ‘mezelf verwennen met iets lekkers’. Deze associatie is al vanaf de kindertijd keer, op keer, op keer, op keer (etc.) bevestigd en zal dus ook keer, op keer, op keer, op keer (etc.) zonder die beloning voor moeten komen om weer los te komen.

Hoe werkt dat dan, zo’n associatie?

Iets lekkers als beloning

Misschien heb je wel eens gehoord van Pavlov en zijn hond. Pavlov was een Russische fysioloog en ontdekte dat een hond normaal gesproken gaat kwijlen als hij zijn bakje eten ziet. Dit doen wij mensen trouwens ook als we iets zien wat we lekker vinden. Normaal gesproken kwijlt een hond niet als hij een bel hoort.

Vervolgens, ging Pavlov het eten steeds aanbieden tegelijkertijd met het rinkelen van een bel. Door dit keer, op keer, op keer, op keer (etc.) te herhalen ging de hond uiteindelijk al kwijlen bij enkel het horen van de bel.

Zo werkt dit dus ook bij jouw associatie van een vervelende gebeurtenis en iets lekkers als beloning. Dit zit in je hersenen geprint en gebeurt als een automatische reactie. Grotendeels doe je dit onbewust dus. Wil je nou afvallen, dan kan dit best lastig zijn! Je hebt dan keer, op keer, op keer, op keer (etc.) nodig om deze drang naar iets lekkers na een vervelende dag of gebeurtenis uit te doven (extinctie).

Maar keer, op keer, op keer, op keer (etc.) is zo lang!

Ja, klopt. Maar, dat wil niet zeggen dat je het voor jezelf niet makkelijker kan maken. Ik kan me voorstellen dat er naast eten nog andere dingen zijn waar je blij van wordt of dat je wat anders kan doen dan jezelf iets lekkers als beloning te geven. Denk hierbij aan:

  • Elke keer dat je niks lekkers pakt stop je het geld wat het zou kosten in een potje en je spaart voor een lekker geurtje wat je anders niet zou kopen (of een mooi boek, of een nieuw kledingstuk, of iets anders wat je al heel lang wilt hebben)
  • Koop een mooi bloemetje en fleur je huis op
  • Steek een mooie of lekker ruikende kaars aan
  • Ga even in bad liggen of douche met je favoriete doucheschuim
  • Denk aan wat je uiteindelijk wil bereiken

Korte versus lange termijn

Kijk, zo’n stuk chocola of een halve zak chips om jezelf te ‘belonen’ is op de korte termijn misschien heel lekker/fijn, maar wat wil je bereiken? Wil je je lichaam gezond houden en op een gezond gewicht komen? Fit zijn voor je gezin? Fit zijn voor jezelf? Wil je je weer lekker in je lijf voelen? Op de korte termijn is jezelf belonen met wat lekkers dus nuttig, maar dit nut is maar van korte duur. Je lange termijn doel bereiken kost op deze manier een stuk meer moeite.

Nu hoor ik je denken: “Ja, maar dat lange termijn doel bereiken dúúrt zo lang!” Gelijk heb je ook nog. Daarom kijk ik altijd naar hoe je subdoelen kan stellen. Hoe je tijdens jouw hele proces kleine succesjes kan behalen. En tuurlijk, tuurlijk mag je best af en toe wat lekkers eten. Maar kijk naar de functie van dat lekkers (lees ook mijn blog “De functie van eten“). Eet je het als beloning? Of gewoon omdat je er zin in hebt?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *